Home Nuchtere mystiek Nuchtere uitgangspunten
Nuchtere uitgangspunten


In de loop van de tijd heb ik een reeks uitgangspunten verzameld die voor mij van belang zijn bij het leggen van mijn eigen route in de mystiek. Ik ga ze simpelweg een voor een noemen.


-    Mystiek is een verkenning van het ongrijpbare; het is in feite een verzameling van persoonlijke verhalen over de aanraking van een bestaanslaag die het bewustzijn niet kan doordringen, laat staan bevatten, maar waarin we onbewust iets herkennen.
-    Nuchtere mystiek vraagt om het besef van de eigen menselijke beperkingen in waarneming en bewustwording.
-    Elk verhaal over een mysterieus verschijnsel is en blijft subjectief; het is een verhaal over iemands persoonlijke beleving van iets wat anderen niet kunnen weten. Ze hoeven aan dit verhaal ook niet per se waarde toe te kennen.
-    Iemands mystieke beleving kan wel – ten minste deels – herkenbaar zijn voor anderen, maar die herkenning bewijst niets: het is en blijft een subjectieve werkelijkheid.
-    Elke verklaring in de mystiek is wat men denkt en niet wat het is.
-    Nuchtere mystiek wijst verklaringen niet per definitie af, maar als men anderen iets gaat uitleggen, is dat wel met besef dat het een suggestie is.
-    Persoonlijke overtuiging is geen criterium als het over een mystieke ervaring gaat.
-    Nuchtere mystiek is een mystiek met een beeldenbesef: men gaat er vanuit dat de aanraking van het ongrijpbare beelden laat ontstaan en dat veel materiaal daarvan uit het onbewuste komt, een donker gebied waarover we nauwelijks iets weten.
-    Nuchtere mystiek ziet af van een 'bronmelding’ van beelden, ingevingen of visies.
-    Nuchtere mystiek erkent de waarde van een vage en beperkte transcendente beleving en ziet af van haar ophitsing.
-    Een mystieke beleving maakt iemand niet anders dan anderen, hoewel zo'n gevoel wel kan ontstaan; iedereen kan transcendentie ervaren omdat zo’n ervaring inherent is aan het potentiaal en de beperkingen van het menselijke bewustzijn.
-    Nuchtere mystiek veronderstelt niet gehecht te zijn aan beelden, en in het bijzonder niet aan te sterke beelden die het innerlijke evenwicht aantasten.
-    Nuchtere mystiek vraagt om een accuraat taalgebruik: men zegt niet 'het is' maar 'het lijkt' of 'het voelt'. Men vraagt anderen niet 'geloof je dat?' maar 'herken je hier iets in?' of 'zegt dit jou wat?'.
-    Nuchtere mystiek kijkt door de mist van de exaltatie; het is dat wat overblijft na een koude douche van twijfels en kritische vragen - zowel de eigen twijfels en vragen als die van anderen. Nuchtere mystiek omzeilt die twijfels en vragen niet.