| Als je een wijze stem van binnen gaat horen.. |
| Geschreven door Karen Hamaker-Zondag |
|
Stel nu eens dat zich daadwerkelijk een nieuwe messias aandient in de wereld van vandaag de dag. Hoe zou deze zich manifesteren? Zouden we hem of haar herkennen? Zouden we deze messias ook geloven en hoe zouden we met hem of haar omgaan? Wat we tot nu toe weten van de mens Jezus was dat hij tegen de gangbare stroom inging, zowel sociaal en maatschappelijk als in religieus opzicht, en dat hij bepaald niet door iedereen met open armen werd ontvangen. Kennis van de gebruiken in de tijd dat Jezus leefde leert ons bovendien dat de dood aan het kruis een straf was die werd opgelegd aan mensen die de maatschappelijke orde bedreigden. Mensen die religieuze regels overtraden kregen een andere doodstraf, namelijk dood door steniging. De kruisdood van Jezus wijst dus op een sociaal bewogen en zelfs provocatieve mens. Moeten we een nieuwe messias nu ook zoeken bij de sociaal activisten? Of kan een messias zich op een heel andere manier voordoen? De Russische auteur van de novelle ‘Nog één messias’ Alla Avilova richt zich helemaal aan het begin tot zijn lezers met: “De grondleggers van religieuze tradities, mystieke stromingen, spirituele ordes en gemeenschappen waren voor hun tijdgenoten in de regel twijfelachtige figuren. Zij verschenen plotseling op het toneel en begonnen eigenmachtig te zingen. Daarna brachten zij het koor uit de maat en maakten de aangestelde solisten razend. Alleen in het perspectief van de tijd ontdekte men een organische verbinding van hun optreden met het toen klinkende gezang.” En vervolgens neemt de vertelling een aanvang. Het is in de ‘ik’-vorm geschreven, vanuit de man die ontdekt dat hij een messias is, en tegelijkertijd weet dat de wereld niet op hem zit te wachten, al helemaal niet in het hedendaagse Moskou, dat nog druk bezig is de nieuwe vrijheden te omarmen en misbruiken. Daarom voelde de hoofdpersoon, Wladimir Ivansjin, zich niet echt blij met de Stem die in hem klonk en steeds krachtiger werd. Wladimir verandert, en de innerlijke veranderingen worden prachtig beschreven, er komen heel poëtische stukken voor in deze novelle. Zo vertelt Wladimir over de identiteitscrisis die volgde: ‘Ik groeide door mijn omhulsel en ik vloeide uiteen. Ik zei ‘ik’, terwijl ik niet meer wist wat dat betekende. Voor anderen was ik Wladimir Ivansjin, voor mezelf – soms een klont, soms een golf van gevoeligheid in de ruimte. Ik was het gehoor, geperst in één van de Moskouse flatjes, ik was het strottenhoofd waaruit de Stem kwam….” De veranderingen hadden grote gevolgen. Wladimirs vrouw ging bij hem weg, Wladimir zelf ging het huis niet meer uit, las geen boeken meer, keek niet meer naar het nieuws, kortom, in de ogen van ‘de gewone man’ was hij op zijn minst zonderling. En psychiaters hebben voor dit soort mensen vast wel een omschrijving. Wladimirs zoon blijft bij hem, en brengt nieuwsgierige mensen mee naar huis die naar Wladimir komen luisteren. Het duurt niet lang meer of Wladimir en zijn zoon laten alles achter zich en gaan op reis. Met niets, zelfs geen doel. Onderweg laten ze het lot bepalen waar ze terecht komen en met wie ze praten, en als Wladimir spreekt, dan is dat vanuit de Stem. Maar begrepen wordt hij niet bepaald. Zo strijken ze neer aan de oever van een rivier, op het Vissersstrand, in contact met vissers. Er ontspinnen zich dialogen die er op het eerste gezicht wat stuurloos uitzien. Wat heen en weer gepraat, wat herinneringen, maar telkens weer zit er ergens in deze dialogen opeens een uitspraak of een interactie die je aan het denken zet. Al lezend zul je in het boek een aantal parallellen met het leven van Jezus vinden: zienswijze en uitspraken, maar ook de kleine kring vertrouwde personen om hem heen, de komst van een vrouw die zich bij hem voegt, en de druk om hem van het toneel te doen verdwijnen. Verschillen zijn er natuurlijk ook: Wladimir had een zoon, leefde in een heel andere contekst en was ook een heel ander mens. Is of was hij een messias? Hij weet het zelf zeker en uiteindelijk ook niet zeker. Het maakt ook niet uit, want het verhaal blijft je op de een of andere manier intrigeren. Juist de twijfel en aparte wendingen waardoor je Wladimir toch niet helemaal kunt plaatsen kunnen maken dat je gaat zien dat er misschien in jezelf ook iets zit van de Stem die Wladimir hoort. De slotzin van het boek is ‘Ik ben benieuwd naar het vervolg.’ Ik ook. |
