Gelukkige daklozen?

Sinds de jaren '60 reizen we steeds verder, zowel voor een vakantie als ten behoeve van onze spirituele zoektocht. In het verleden zocht men de antwoorden op grote vragen vaker in het christendom dan elders. Tegenwoordig is dat andersom. Voor een spirituele zoeker rond de millenniumwisseling is het christendom in de regel geen inspiratiebron. Sterker nog: het is een verlaten huis dat men als waardeloos beschouwt. Als gevolg daarvan begint de meerderheid van de huidige spirituele zoekers zijn zoektocht als ‘geestelijk dakloze’. Een deel van hen blijft dat bovendien. Er zijn weinig gelukkige daklozen op straat. Hoe zit het met ontheemde pelgrims?

Veel mensen met christelijke wortels hebben het gevoel dat het christendom nooit een echt ‘huis’ voor hen was. Je bent christen omdat je ouders en voorouders dat waren. In onze tijd spreekt dat niet meer zoveel mensen aan. Dat blijkt wel uit de huidige crisis in het westerse christendom en de mate van ontkerkelijking die sinds de jaren '60 in een stroomversnelling is gekomen. Als je eigen geestelijk erfgoed je niets of te weinig zegt, heb je inderdaad een reden je tot andere tradities te wenden. Het is logisch en het lijkt normaal. Maar laten we dit verschijnsel eens vanuit een ander invalshoek bekijken. Stel, iemand verbreekt het contact met de ouders. Zouden we ons niet afvragen wat voor consequenties deze breuk heeft voor het gevoelsleven van de persoon in kwestie? Zouden we niet denken dat een dergelijk conflict in de weg staat van zijn of haar geestelijke groei?

Volgens mij zijn er overeenkomsten in een conflict met de ouders en een breuk met de religieuze traditie die we van hen erven – in de regel het christendom. Het effect van deze twee vormen van conflict wordt echter doorgaans totaal anders beleefd en beoordeeld. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de verschillen tussen deze twee soorten relaties duidelijk zichtbaar zijn, terwijl de gelijkenis dieper ligt en daarom niet zo evident is. Het is daarom begrijpelijk dat een conflict met de ouders in het algemeen veel serieuzer wordt genomen dan een conflict met het christendom. De banden met de kerk zijn tegenwoordig makkelijk te verbreken en het verlies van de religie is op allerlei manieren te compenseren.